Sık Görülen El Rahatsızlıkları

İnsanlık tarihinde, bu gün geldiğimiz seviyede ellerimizi kullanmadaki başarımızın yadsınamaz bir rolü vardır. Başparmağımızın diğer parmaklarımızın karşısına gelebiliyor olması sayesinde güçlü kavrama gerektiren işler kadar, ince ve hassas el becerisi gereken işleri de başarıyla yapabiliriz. Bu sayede insanlık uzayı keşfedebilmiş, en zor ve en ince ameliyatları yapabilmiş, doğayı en güzel şekliyle resmedebilmiştir.

Bu denli özel bir organ olan ellerimizi ne yazık ki günlük hayatta bazen çok hor ve özensizce kullanmaktayız. Mesleğimiz gereği ağır ve tehlikeli işlerde yaralayabildiğimiz gibi basit günlük hayat aktivitelerinde fark etmeden aşırı zorlayabilmekteyiz. Bazen de hamilelik gibi doğal süreçlerde fizyolojik nedenler ile belli bir grup el rahatsızlıklara yatkınlığımız artabilmektedir. Aktif yaşamın bir parçası olan sportif aktiviteler de el yaralanmaları yol açabilmektedir.

Ortopedi polikliniğine el sorunuyla başvuran hastalarda “aşırı kullanım” rahatsızlıkları olarak bilinen hastalık grubu öne çıkmaktadır. Karpal Tünel sendromu olarak bilinen rahatsızlıkta el bileği seviyesinde Median sinirin bası altında kalır. Erken dönemde, zaman zaman ilk 3 parmakta hissedilen uyuşma, daha ileri dönemlerde geceleri uykudan uyandıran ve hastanın ellerini sallayarak rahatlamaya çalıştığı ağır uyuşma, karıncalanma hissine dönüşür. Geç dönemde ise hastalar elinden çatal, bıçak gibi küçük cisimleri düşürmesine yol açan kas gücü kayıpları ve hatta felçleriyle karşılaşırlar. Tedavide erken dönemde 3 hafta süresince gece ve gündüz takılan el bilek atelleri, ağrı kesici ve ödem giderici ilaçlar kullanılır. Rahatlama olamaz ise lokal steroid enjeksiyonları yapılabilir. En son aşamada ise lokal ya da bölgesel anestezi altında sıkışan sinirin cerrahi gevşetilmesi gerekir. Ancak kas gücü kaybı ilerlemiş ise cerrahi ile de tam düzelme olmayacaktır. Tanıda EMG tetkiki (elektromiyografi ) yardımcı olmaktadır.

Tetik parmak rahatsızlığında ise parmakların takılması ve ağrı yakınmaları ön plandadır. Aşırı kullanma ve zorlama sonucu parmaklarımızı kıvırmamızı sağlayan tendonlarımızda oluşan ödem ve nodüller, bu tendonları el ve parmak kemiklerimize sabitleyen yumuşak doku tünelleri içinde sıkışırlar. Bunun sonucunda tünel içinde sıkışmış tendon nodülü ağrı ve takılmaya yol açar. İleri dönemlerde sabahları takılmış olarak uyanan hastalar ciddi ağrı yaşayabilirler. İstirahat, ağrı kesici ve ödem giderici ilaçlar (NSAİD) ile tedaviye yanıt alınamaz ise nodül çevresine lokal steroid enjeksiyonu yapılabilir. En son aşamada lokal anestezi atında sıkışmaya yol açan tünel cerrahi olarak basit müdahaleyle gevşetilebilir. Bu rahatsızlık yeni doğanlarda ve çocuklarda da görülebilmektedir.

Stenozan Radial tenosinovit De Quirvain tendiniti olarak bilinen bu rahatsızlıkta, el bileği sırt kısmında başparmak ile bileştiği yerde, ağrı ve şişme görülür. Baş parmağı yukarı kaldıran tendonun yumuşak doku tünelleri içinde sıkışması nedeniyle olur. Baş parmak avuç içine alındığında bileğin aksi yöne hareketi ağrıya yol açar. Tedavide başparmak ve bileği içeren atel uygulaması, NSAİD ilaçlar, soğuk uygulama sonrasında düzelme olmaz ise lokal anestezi altında cerrahi gevşetme işlemi yapılabilir.

Çekiç Parmak daha çok ele gelen travma ve parmağa sert cisim çarpmaları sonucu oluşur. Parmağın son boğumunda ağrı, şişme ve aşağı doğru kıvrılma, bu eklemi yukarı kıvıramama şeklinde bulgu verir. Bu bölgede tendonun tek başına ya da kemik parçasıyla birlikte, son parmak kemğinden koparak ayrılması sonucu olur. Sadece tendon kopması seklinde oluşan lezyonlar genellikle 6-8 hafta parmak ateliyle tedavi edilebilirken kemik parçasıyla koparak oluşan yaralanmalar cerrahi olarak tedavi edilme eğilimindedir.

Tendon kesileri özellikle el ayası yönünde parmaklarda el ve bilekte olan kesici ezici alet yaralanmaları nedeniyle olur. Yanı sıra arter ve sinir kesisi de görülebilir. İlk altı saat içinde onarılması gerekmektedir. Özellikle parmaklarda olan kesilerde onarım sonrası yapışıklık ve sonucunda hareket kısıtlılığı gelişme olasılığı yüksektir. Uygun cerrahi teknik sonrasında özenli fizik tedavi ve atelleme ile komplikasyon ihtimali azaltılabilir.

Parmak ve uzuv kopmaları genellikle ağır iş kazaları sonrasında görülür. Doğru ve erken müdahale ile tedavide kritik öneme sahiptir. Kopmuş olan uzuv asla direk su içinde ya da pamuğa sararak muhafaza edilmemelidir. Temiz bir naylon poşete konmalı , ağzı sıkıca kapatılan bu poşet de, içinde buzlu su bulunan ikinci bir poşet ya da kaba konarak, mikrocerrahi yapılan bir merkeze hızlıca ulaştırılmalıdır. Kopma yaşanan el ya da parmaktaki kanayan bölge temiz bir bez ile tampon ve gazlı bez yardııyla sıkıca sarılmalı, kol baş üzerinde olacak şekilde yükseltilmeli ve asla kol ya da ön koldan turnike uygulanmamalıdır. Mikrocerrahi uygulamanın başarı şansı için bazı faktörlere bağlıdır. Yaralanma şekli bu konuda kritik öneme sahiptir. Keskin bir alet ile olmuş düzgün bir keside başarı şansı en yüksek iken ezilkerek oluşan kopma ve sıyrılmalarda başarı ihtimali azalır. İdeal koşullarda en geç 6 saat içinde müdahale yapılmalıdır. Hastanın yaşı ve damar kalitesi de önemlidir. Sigara içen ve damar sertliği bulunan yaşlı hastalarda başarı şansı düşmektedir.

Ellerinizin tüm hayatınız boyunca sizlere sağlıkla hizmet etmesi dileklerimizle,