Ayak Bileği Kırıkları

Ayak bileği kırıkları tibia ya da fibula kemiklerinin uçlarında meydana gelen ve ayak bileği eklemini etkileyen kırıklardır. Aynı zamanda bu kırıklar tibia ve fibula kemiklerinin gövdesine kadar uzanabilmektedir. Tek kemik kırıkları gibi basit durumlar olduğu gibi, ayak bileği çevresindeki bağları da içerecek şekilde daha ağır yaralanmalar da görülebilmektedir. Yaralanma genellikle ayak yere basarken ayak bileğinin kendi çevresinde dönmesi sonucu olmaktadır. Yüksekten düşme gibi travmanın yük taşıyan ekleme yansıdığı durumlarda kırık tibia kemiğinin gövdesine doğru uzanım gösterebilir. Kabaca iki gruba ayrılabilir; dengeli (stabil) ve dengesiz (instabil). Dengeli (stabil) kırıklar istirahat ve alçı ile tedavi edilebilirken, dengesiz (instabil) kırıkların tedavisi genellikle cerrahi tedavi ile olmaktadır. Her iki kırık grubunda kemik istenilen şekilde iyileşse bile uzun dönemde bazı hastalarda ayak bileği ekleminde artrit (kireçlenme) görülebilmektedir.

Ayak bileği tibia, fibula ve talus kemiklerinden oluşmaktadır. Tibia, ayak bileğinin üst ve iç kısmını, fibula dış kısmını oluşturmaktadır. Talus ise tibia kemiğinin oturduğu ve destek aldığı kemiktir. Ayak bileğinin her iki yanında bulunan kemik çıkıntılarına malleol adı verilir ve her ikisinin kırıldığı durumlara bimalleoler kırık denmektedir. Aynı zamanda ayak bileğinde 3 tane önemli bağ yapıları bulunmaktadır. Ayak bileğinin iç kısmında deltoid ligament, dış kısmında antero-posterior talofibular ligament (ATFL) ve kalkaneofibular ligament (KFL), tibia ve fibula arasında sindezmoz bulunmaktadır. Ayak bileğinin dengeli ve sağlıklı kalması için bağların sağlamlığı çok önemlidir.

Ayak bileği kırığı gelişen hastalarda genellikle morarmanın eşlik ettiği ağrı ve şişlik meydana gelmektedir. Özellikle ayak bileğinin dönmesi ile kırık oluşmaktadır. En sık görülen kırık sadece fibulayı içeren kırıklardır. Dörtte biri bimalleoler kırıklar oluşturur. Açık kırıkların görülme sıklığı %2’dir.

Tedavide öncellikle eklem çıkıkları düzeltilmeli, eğer açık bir yaralanma varsa güzelce yıkanıp uygun şekilde pansuman yapılmalıdır. Sonrasında ayak bileği atel yardımıyla sabitlenmelidir. Kırık basit bir kırıksa tedavisi alçı ile yapılabilir. 4-6 haftanın sonunda hasta yük vermeye başlar ve rehabilitasyonla eklem hareket açıklığı önceki haline getirilir. Kırıkta belirgin bir kayma ya da ayak bileği dengesinde bozulma olursa tedavi cerrahi müdahale gerektirir. Tam olarak iyileşme kırığın şiddetine bağlı olarak 10-12 ayı bulabilmektedir.

Ayak bileği kırıklarının çoğu sıkıntı bırakmadan tedavi ediliyor olsa da oluşmasının önüne geçmek içi bir dizi önlem almak gerekmektedir. Özellikle menapoz döneminde bulunan ve sigara içen kadınlarda travmaya bağlı kırıkların görülme riski artmıştır. Obezite, genel bir sağlık sorunu olmasının yanında burkulmalar sonrasında kırık görülme riskini yükseltmektedir.