Ayak Baş Parmağındaki Şekil Bozukluğu; Halluks Valgus Nedir?

Ayak başparmağının dış kısmındaki kemik çıkıntısının görünür hale gelerek ayaklarda şekil bozukluğuna neden olan rahatsızlık, halluks valgus olarak adlandırılmaktadır. Halluks baş parmak, Valgus ile dışa doru eğilme anlamına gelen Latince kelimelerdir.  Genetik faktörler veya başka faktörler nedeniyle ayak baş parmaklarının ucu zaman içerisinde diğer parmaklara doğru yaslanır ve göstererek baş parmağının kökünün genişleyerek dışa doğru şekil almasına neden olur. Halluks valgus yaygın bir rahatsızlık olmakla birlikte orta yaşlı kadınlarda görülme sıklığı daha fazladır. Halluks valgus rahatsızlığına sahip olan hastalar yürüme esnasında ağrı hissedebilirler ve rahat bir şekilde ayakkabı kullanımı gerçekleştiremezler.  Hastalar günlük hayattaki aktivitelerini ağrı eşliğinde gerçekleştirmek zorunda kalabilirler ve bu durum birçok ortopedi rahatsızlığının da olduğu gibi kişilerin yaşam kalitesini ve sosyal ilişkilerini olumsuz yönde etkileyebilir.

Halluks Valgus Rahatsızlığının Sebepleri Nelerdir?

  • Zamanla gelişen düz tabanlık/Ani gelişen taban çökmesi
  • Genetik yatkınlık
  • Geçirilen travmaların şiddetine bağlı olarak gelişen basma bozuklukları
  • Ayak sağlığına uygun olmayan ayakkabıların kullanılması

Halluks Valgus teşhisi nasıl yapılır?

Halluks valgus hastalığında ayak başparmağının birinci tarak kemiğiyle olan eklemi zamanla iç tarafa doğru çıkmaya başlar ve yeri değişmeye başlayan bu eklem, eklem yüzeylerinin uyumunu bozar, kıkırdaklara zarar verir ve ayak baş parmağının yan tarafında kıkırdaklı bir çıkıntı oluşmasına neden olur. Ayak başparmağının yan tarafında oluşan bu çıkıntılı yapıya Bunyon denilmektedir. Bunyon deformitesi ayak dinamiğini bozarak kişilerin yürüme merdiven çıkma gibi hareketleri gerçekleştirmeyi giderek zor hale getirir.  Ayaklarda bulunan diğer ayak parmakları da eğilmeye başladığında tüm ayak parmaklarındaki tarak kemiğindeki eklemler açıldıkça hastanın yürüme şeklini bozar ve ayak şeklinde istenmeyen şekil bozuklukları meydana gelmeye başlar. Ayakkabı kullanımı nedeniyle çıkıntılı bölgede ve eğilmiş parmaklarda nasırlar ve yaralar görülebilmektedir. Başparmak Çıkıntısı olan birçok hasta bu şikayetler nedeniyle muayeneye gittiğinde kolaylıkla Halluks valgus tanısı alabilir. Halluks valgus teşhisinde ilk olarak ayağın basar ve basmayan halinde aldığı şeklin ayrıntılı muayenesi yapılır. Basarken çekilen röntgenlerin yardımıyla hem tanı kesinleştirilir hem de gerekli olan tedavi şekli planlanır. Bu sayede sadece yumuşak doku bozukluğu olduğu mu yoksa kemiklerle birlikte kombine bir bozukluk olup olmadığı teşhis edilir. Tarak kemiklerinin açılma oranı hesaplanarak bu açılmanın iyileşme kapasitesinin tahmini gerçekleştirilir. Hastalığın kesin tedavisi için ameliyat tercih edilirken, hastalığın erken dönemlerinde ilerlemenin önüne geçilebilmesi adına yardımcı cihazların yardımına başvurulabilir. Özel durumlar haricinde tanı ve tedavi planlaması için daha ileri tetkiklere pek ihtiyaç duyulmasa da bazı durumlarda Manyetik rezonans görüntüleme ve EMG gibi tetkiklere gerek duyabilir.

Halluks Valgus tedavisi nasıl gerçekleştirilir?

Ayak başparmak çıkıntısı hastalığının tedavisi mutlaka alanında uzman bir ortopedi uzmanı tarafından yapılmalıdır. Öncelikle sorunu ortaya çıkartan nedenler göz önüne alınarak hastalığın tedavisi planlanır çünkü genetik yatkınlık nedeniyle erken yaşta ortaya çıkan şekil bozuklukları, ileri yaşlarda eklem bozuklukları nedeniyle kendini gösteren ayak şekil bozukluğu ile görünüş bakımından aynı olsa bile farklı tedavi yöntemlerine ihtiyaç duyarlar.

Henüz ilerlememiş Halluks valgus hastalarında, ilk olarak cerrahi olmayan yöntemler denenir. Hastadan ayak yapısına uygun bir ayakkabı tercih edilmesi istendikten sonra, tabanlıklar ya da koruyucu destekler ile ayakta tahriş oluşmasının önüne geçilmesi denenebilir. Bu uygulamalar rahatlama sağlar fakat tedavi etme özelliğine sahip değildir. Ayak parmaklarının arasına yerleştirilen makara ya da gece ateli gibi aparatlarında var olan kemik çıkıntısını düzeltmediği için ayak parmağındaki şekil bozukluğunun önüne geçemez. Bu nedenle ancak konunun uzmanı ortopedik cerrah tarafından şekil bozukluğunun temel sebeplerine yönelik olarak uygulanan bir cerrahİ operasyon ile hastaların sorunları kökten çözülebilmektedir. Halluks valgus tedavisinde yaklaşık 30’a yakın ameliyat çeşidi bulunur. Yapılacak işlemler kemiklerde kesiler gerektirdiği için ameliyat anestezi altında gerçekleştirilir.

Halluks valgus ameliyatı sonrasında iyileşme süreci nasıl ilerler?

Halluks valgus ameliyatlarında kemik düzeltmeleri yapıldığı için, ameliyatlı ayağın üzerine herhangi bir ağırlığın verilmemesi gerekmektedir. Ameliyattan sonra ayağın iyileşmesi yaklaşık altı hafta sürer. Bu sırada hastaya, çok sık olmama şartı ile sadece ayak topuğuna yük vererek yürümeyi sağlayan özel ayakkabılarla ile yürümesine izin verilebilmektedir. Topuğa basarak hasta operasyondan hemen sonra bile ayağa kalkabilse bile ayak çevresinde şişlik oluşabileceği için hastanın uzun süre ayağının aşağıya sarkıtılmaması önemlidir. Kemik iyileşmesi tamamlandıktan sonra hastanın rahat ayakkabıların giyebilmesi mümkündür. Ayak şişliğinin inmesinden sonra başparmak ekleminde kıkırdak bozukluğu tamamen düzelmiş ise hastaların topuklu ayakkabı giymesinde beis görülmez. Ancak uzun süreli rahatsız ayakkabılar giyilmesi ayak sağlınız için önerilmemektedir. Kemik iyileşmesi tamamlandıktan sonra ayak başparmak hareketleri yaklaşık 2-3 ay içinde tekrar geri kazanılabilmektedir. Ayak başparmakları yeteneklerini geri kazandıktan sonra hastanın aktif spor yapmasında sakınca yoktur.